De lekkerste manier om iets goeds te doen

Hoe maak je eerlijke hagelslag?

08 juni 2016
Hoe maak je eerlijke hagelslag?

Het is een warme zomermiddag in juli 2013 als de directeur van onze hagelslagfabriek mij een persoonlijke rondleiding geeft. De fabriek is groot en lawaaierig, we moeten van tijd tot tijd bijna schreeuwen om elkaar te verstaan.

Bert Jongsma, directeur Fair Trade Original: ‘De productie is in volle gang en in een hoog tempo wordt de cacao met suiker gemengd en tot lange spaghettislierten van chocolade geperst. In snel ronddraaiende koperen ketels breken de hagels tot de juiste lengte en krijgen ze een glanzend laagje. We lopen verder en zien de verpakkingsmachine waar de doosjes geheel automatisch gevuld worden. Ondertussen vraagt de directeur naar de aanleiding van mijn bezoek. “Kunnen jullie voor ons een 100% fairtrade en traceerbare hagelslag maken?”, roep ik naar hem.

Ik roep: “Kunnen jullie voor ons een 100% fairtrade en traceerbare hagelslag maken?”

“100% Fairtrade en traceerbaar? Ben je niet tevreden met de hagelslag die wij voor jullie maken?”, zegt hij als we terug zijn in de rustige vergaderkamer. “We zijn ontzettend blij” antwoord ik. “De hagelslag smaakt heerlijk en we hebben duizenden trouwe fans. Onze ambities gaan echter verder. Wij willen hagelslag maken van fairtrade cacao én fairtrade rietsuiker en we willen bovendien precies kunnen vertellen waar de ingrediënten in onze hagelslag vandaan komen. Om te beginnen willen we de bietsuiker vervangen door rietsuiker: daarmee denken we onze hagelslag eerlijker te maken en beter aan te laten sluiten bij de verwachtingen van onze hagelslagfans.”

Door fairtrade rietsuiker uit Mauritius toe te voegen aan onze hagelslag willen we meer boeren helpen en het voorbeeld zijn voor andere hagelslagmerken.


Sinds Fair Trade Original in 1995 de primeur had met de introductie van hagelslag met fairtrade cacao is er veel veranderd in de wereld van de chocoladehagels. Onze primeur heeft ertoe bijgedragen dat ook andere aanbieders zich gingen beraden op de duurzaamheid van hun assortiment. Kort na de eeuwwisseling veranderde het winkelschap doordat het UTZ keurmerk voor cacao op de verpakking kwam te staan van alle belangrijke hagelslagmerken. Wij zijn gelukkig met de impact die dit tot gevolg heeft voor de vele cacaoboeren in ontwikkelingslanden, maar het wordt tijd voor een nieuwe stap. Door fairtrade rietsuiker uit Mauritius toe te voegen aan onze hagelslag willen we meer boeren helpen en opnieuw het voorbeeld zijn voor andere hagelslagmerken. Ook het traceerbaar verwerken van ingrediënten is een lang gekoesterde wens. Wij willen aan onze consumenten kunnen vertellen dat de cacao en rietsuiker van de fairtrade boeren ook echt in onze hagelslag terecht komen.* Omdat we geloven dat een directe link met de boerencoöperatie helpt bij het versterken van de handelsrelatie.

Het traceerbaar verwerken van cacao en rietsuiker betekent dat de inrichting van de fabriek aangepast moet worden.


De directeur van onze hagelslagfabriek kijkt geïnteresseerd en zegt te willen onderzoeken of dit mogelijk is. Het werken met rietsuiker als ingrediënt heeft grote betekenis voor het productieproces. Het vochtgehalte van rietsuiker is hoger waardoor er bij de verwerking problemen kunnen ontstaan. Dat is niet de enige uitdaging, want het traceerbaar verwerken van cacao en rietsuiker betekent dat de inrichting van de fabriek aangepast moet worden. De hagelslagfabriek is ingericht op het behalen van efficiencyvoordelen. Het scheiden van cacaostromen hoort daar niet bij. Daar komt nog eens bij dat wij de eersten zijn die deze vraag stellen. Een kant en klaar antwoord op mijn vraag is niet voor handen en we spreken af om vaker bij elkaar te komen en stap voor stap naar een oplossing toe te werken. Op weg naar een volledig eerlijke en traceerbare hagelslag.

Het is begin maart 2016. In dezelfde vergaderkamer wacht ik op de directeur van de hagelslagfabriek. We hebben regelmatig contact met elkaar gehad over mogelijke oplossingen, maar het is in 2,5 jaar tijd niet gelukt om een goed werkbare oplossing te bedenken voor mijn vraag. De conclusie van de directeur is dat het voorlopig niet gaat lukken om de noodzakelijke aanpassingen in de opzet van de hagelslagfabriek door te voeren. “Het blijft onze ambitie om alle knelpunten op te lossen en een 100% eerlijke en traceerbare hagelslag te maken”, besluit ik vastberaden. Ik schud hem de hand en we nemen afscheid. Eenmaal buiten bedenk ik me dat het nog een hele toer gaat worden om tot een goede oplossing te komen.

De schaal waarop ze hier werken biedt ruimte voor flexibiliteit en past goed bij onze behoefte.


Het is een grijze dag in januari als ik de vriendelijke Detlev voor het eerst ontmoet. Hij is de eigenaar van een kleine hagelslagfabriek en runt deze samen met zijn dochter Melanie en zoon Hauke. Tijdens onze zoektocht naar een nieuwe leverancier voor onze hagelslag zijn we hen min of meer bij toeval op het spoor gekomen. Omdat er verder geen alternatieven voor handen waren, was het de moeite waard om naar Noord Duitsland af te reizen en de fabriek met eigen ogen te zien.

De hagelslagfabriek is overzichtelijk opgezet en we krijgen al snel een positieve indruk van de no-nonsense aanpak van Detlev en zijn collega’s. Er zijn hier geen enorme silo’s waar de cacao en suiker in bewaard worden. De schaal waarop ze hier werken biedt ruimte voor flexibiliteit en past goed bij onze behoefte. “In onze fabriek kan hagelslag met rietsuiker gemaakt worden”, stelt Detlev zonder blikken of blozen. Met eigen ogen zie ik hoe de cacao en suiker gemengd en gemalen worden en tijdens het gehele productieproces te volgen zijn. Het traceerbaar produceren van onze chocoladehagelslag zal hier geen probleem zijn. Als ze nu nog bewijzen dat ze lekkere hagelslag kunnen maken, dan ziet de dag er direct een stuk zonniger uit.

De smaak is misschien nog wel beter dan voorheen. Zou dat soms door de rietsuiker komen?


De tijd na mijn bezoek aan Detlev vliegt voorbij en na veel proeven en proberen stellen we tevreden vast dat de smaak misschien nog wel beter is dan voorheen. Zou dat soms door de rietsuiker komen? Met gepaste trots introduceert Fair Trade Original als eerste hagelslag met fairtrade cacao én fairtrade rietsuiker. Daar profiteren nu ook de rietsuikerboeren van. Met het op de markt brengen van hagelslag met rietsuiker zeten we een belangrijke stap op weg naar een 100% eerlijke en traceerbare hagelslag. Terwijl de eerste pakken met een feestelijk nieuw design op het schap van de winkel staan te pronken, dromen wij al over dit najaar als we een volgende stap denken te kunnen zetten door cacaomassa te gebruiken die traceerbaar is tot aan de fairtrade coöperatie van cacaoboeren.’

* Op dit moment worden de cacao en de rietsuiker in onze hagelslag verwerkt volgens het mass balance principe. Dat betekent dat de fairtrade cacaobonen en het suikerriet die voor onze hagelslag zijn ingekocht, er niet per se één op één inzitten. Het kan bijvoorbeeld gebeuren dat een deel van de ingekochte fairtrade cacaobonen terecht komt in niet-fairtrade hagelslag, en andersom. De uitruil tussen fairtrade en niet-fairtrade ingrediënten wordt mass balance genoemd. De balans bestaat eruit dat er een directe relatie moet zijn tussen de hoeveelheid fairtrade eindproduct en de hoeveelheid ingekochte fairtrade ingrediënten. De richtlijnen van Fairtrade International voorzien in de toepassing van mass balance bij cacao, rietsuiker, vruchtensap en thee. In het productieproces is het soms fysiek onhaalbaar – of te kostbaar– om de relatief kleine hoeveelheden fairtrade ingrediënten gescheiden te houden van de niet-fairtrade ingrediënten. Mass balance voorkomt dat fairtrade boeren de dupe worden van de praktische vereisten van een verwerkingsfabriek. De boeren ontvangen wel de juiste hoeveelheid fairtrade ontwikkelingspremie.
 

Reageren

Fairtrade én vegan? overzicht Belangrijke mededeling