De lekkerste manier om iets goeds te doen

Mass Balance: second best

14 november 2013
Mass Balance: second best

Stel je bijt in een fairtrade chocoladeletter. Wow, denk je, lekker! En goed voor de cacao- en suikerboer. Dan hoor je dat de cacao en rietsuiker wel eerlijk zijn ingekocht, maar niet per se in de letter zitten. Xandra van Gelder van het Parool vindt de letter daarmee minder eerlijk. Wat vind jij?

Binnen de internationale fairtrade richtlijnen is vastgelegd dat voor een beperkt aantal producten het niet noodzakelijk is dat de eerlijk ingekochte ingrediënten daadwerkelijk in het eindproduct terecht komen. Het kan daardoor bijvoorbeeld gebeuren dat een deel van een partij ingekochte fairtrade cacaobonen gebruikt wordt voor een niet-fairtrade reep chocolade, en andersom. Wel is gegarandeerd dat voor de verkochte hoeveelheid fairtrade chocolade de bijpassende hoeveelheid bonen tegen fairtrade voorwaarden is ingekocht. Voor de boeren maakt het dus geen verschil. Deze werkwijze wordt mass balance genoemd en wordt in Nederland toegepast bij alle fairtrade chocoladeletters; is het niet voor de cacao dan toch wel voor de suiker, ook een substantieel ingrediënt.

Mass balance mag volgens de regels van Fairtrade International worden toegepast bij cacao, rietsuiker, vruchtensap en thee. Bij deze producten is het soms onhaalbaar om de aangeleverde ingrediënten goed gescheiden te houden, hetzij in het land van herkomst - zoals in de lokale fabriek waar suikerriet tot rietsuiker wordt verwerkt of de sinaasappels tot vruchtensapconcentraat - of bij de samenstelling van het eindproduct in Europa. En soms kán het wel, maar wordt het proces daardoor zo duur dat het eindproduct zichzelf uit de markt prijst. Mass balance is in die gevallen second best. Het voorkomt dat boeren in ontwikkelingslanden de dupe worden van het feit dat verwerkers en handelaren fairtrade ingrediënten niet fysiek gescheiden weten te houden.

Voor ons is het allerbelangrijkste dat de boeren een eerlijke prijs en de ontwikkelingspremie ontvangen, waarmee zij hun productie en hun bestaan kunnen verbeteren. Natuurlijk zien wij ook het liefst een directe link tussen de ingrediënten die we bij onze handelspartners inkopen en het eindproduct. Vooral omdat dit past bij de beleving van de consument. Zoals gezegd, maakt het voor de boer geen verschil. Bij het overgrote deel van ons assortiment speelt mass balance overigens geen rol, ook niet waar het wel is toegestaan. Onze suikerproducenten in Paraguay kunnen de suiker wel gescheiden laten verwerken, in Malawi en Mauritius is dat nog niet het geval. 

Soms is het ook een kwestie van tijd. In het begin was onze afzet in rijst zo klein, dat scheiden geen optie was. Toen de afzet groeide, bereikten we het punt dat dit wel kon. De ananasboeren in Thailand zijn intussen zo goed georganiseerd, dat ze hun ananassen tegelijkertijd bij de fabriek afleveren en ze apart van de rest kunnen laten inblikken. Bij de suikerboeren op Mauritius wordt hieraan hard gewerkt binnen de ontwikkeling van de fairtrade sector op het eiland.

Er zijn ook gevallen waarbij we ons vandaag de dag nog moeten neerleggen bij het principe van mass balance. Onze ambitie is echter om een assortiment te voeren waarbij geen sprake is van mass balance. Iedere schakel in de keten – van boer tot importeur tot verwerker – is daar voor nodig. Keurmerkorganisatie Fairtrade International kan een belangrijke rol spelen door de regels rond mass balance steeds meer aan te scherpen, zodat iedere schakel in de keten zich harder moet inspannen. In consultatierondes over de richtlijnen van Fairtrade International pleiten wij er dan ook consequent voor om mass balance niet structureel, maar slechts als tijdelijke overgangsmaatregel toe te staan. En tot die tijd nemen wij het voor wat het is: second best. We horen graag wat jij daarvan vindt.

Reageren

overzicht